واژهء امام در آيات متعدّد قرآن ، به معانى مختلفى به كار رفته است ، مثل : « پيشوا » ، « 1 » « نامه » ، « 2 » « لوح » ، « 3 » « تورات » ، « 4 » و « راه و روش واضح » . « 5 » امّا كلمهء امام در نزد اعراب ، معمولًا در امرى استفاده مىشود كه مورد تبعيّت باشد ، چه انسان باشد چه كتاب ، و مقتدا بودن ، در صورتى است كه گروهى از مردم ، از دستورهايش فرمان ببرند . « 6 » 4 . واژهء « ولى و ولايت » در قرآن كلمهء « ولى » ، به قول راغب ، به معناى قرار گرفتن چيزى در كنار چيز ديگر است و كلمهء « وِلايت » ، به كسر واو ، به معناى يارى است و كلمهء « وَلايت » ، به فتح واو ، به معناى رياست و صاحب اختيارى است ؛ امّا بعضى ، اين دو كلمه را به يك معنا گرفته‌اند و گفته‌اند كه منظور ، همان تصدّى و صاحب‌اختيارى است . « 7 » تفليسى ، معتقد است كه واژهء ولى ، در قرآن ، به شش معنا آمده است ، مثل : « فرزند » ، « 8 » « يار » ، « 9 » « خويشاوند » ، « 10 » « پروردگار » ، « 11 » « ولى » به معناى خدا و « اولياء » به معناى خدايان ، « 12 » « نصيحت كننده » « 13 » . « 14 »

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 124 . ( 2 ) . سورهء بنى اسرائيل ، آيهء 71 . ( 3 ) . سورهء يس ، آيهء 12 . ( 4 ) . سورهء هود ، آيهء 17 . ( 5 ) . سورهء فجر ، آيهء 79 . ( 6 ) . المفردات فى غريب القرآن ، ص 24 . ( 7 ) . همان ، ص 885 - 884 . ( 8 ) . ر . ك : سورهء مريم ، آيهء 5 . ( 9 ) . ر . ك : سورهء كهف ، آيهء 17 . ( 10 ) . ر . ك : سورهء عنكبوت ، آيهء 22 . ( 11 ) . ر . ك : سوره انعام ، آيهء 14 . ( 12 ) . ر . ك : سورهء عنكبوت ، آيهء 41 . ( 13 ) . ر . ك : سورهء آل عمران ، آيهء 28 . ( 14 ) . وجوه القرآن ، ص 28 - 29 .